Vroeger vonden jongeren de bibliotheek stoffig en saai. Maar dát beeld kantelt. Steeds meer jongeren stappen de bieb binnen. Om te lezen, maar ook om te chillen, films te kijken, te leren of zelfs te kamperen. Het deed me denken aan mijn project met Probiblio, de organisatie achter bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland. Daar bouwen jongeren inmiddels zélf mee aan de toekomst van hun bieb.
Ik onderzocht destijds hoe jongeren naar lezen en bibliotheken kijken. Via interviews en online focusgroepen vertelden ze ons eerlijk wat ze vonden. Hun antwoorden logen er niet om:
- Het is een offline zone
- Het is er stoffig en saai
- Er komen geen jongeren (waarom ik dan wel?)
- Je kunt er alleen boeken lenen
Lezen werd bovendien vooral geassocieerd met school. Met moeten, en niet met willen. Alle resultaten van dit onderzoek vind je in deze publicatie van Probiblio.
Jongeren als medemaker
Met die inzichten op zak gingen we een stap verder. In twee bibliotheken organiseerden we co-creatiesessies met jongeren. Het doel was samen experimenteren met nieuwe manieren om jongeren bij de bibliotheek te betrekken.
Omdat de jongeren elkaar niet kenden, trapte ik de eerste bijeenkomst af met een challenge: “Ren de bieb in en kies binnen 2 minuten een boek dat iets over jou zegt.” Een luchtige ijsbreker tijdens het voorstellen wat erna volgde, maar ook meteen een uitnodiging om de bibliotheek op een andere manier te bekijken.
De jongeren hadden vervolgens toffe ideeën die de bieb omvormden tot een plek van ontmoeting en plezier. Wat dacht je van:
- Een filmavond met verfilmde boeken, gekoppeld aan de collectie?
- Een escape room met opdrachten die alleen via boeken op te lossen zijn?
- Een silent disco, om de rust niet te verstoren?
- Kamperen tussen de boekenkasten?
- Een TikTok-tafel met boeken die trending zijn onder jongeren?
- Een jongeren-boekenclub, samengesteld door jongeren zelf?
Voor veel bibliotheekmedewerkers was dit project een eye-opener: zó kan het dus ook. Jongeren willen best komen, als ze zichzelf maar herkennen in het aanbod én betrokken zijn bij de totstandkoming.
Stap uit je comfortzone
Voor de bibliotheken die onder Probiblio vallen, maakte ik dit document als handvat om jongerenparticipatie verder vorm te geven. Sindsdien organiseren zij meer voor en met jongeren. Zo blijven jongeren vanuit co-creatie betrokken en is er een jongerenraad ontstaan bij Bibliotheek Gooi+. Ook landelijk gezien steeg het aantal activiteiten naar recordhoogte, net als het aantal leden.
Mijn boodschap aan elke organisatie die jongeren wil betrekken: durf het anders te doen. Betrek jongeren niet door ze in te passen in je bestaande plannen. Betrek ze door samen wat nieuws op te bouwen. In mijn gratis whitepaper lees je meer over hoe je dat precies doet.
