Hoe ontdek je wat jongeren écht denken, voelen of nodig hebben? Niet met een enquête of evaluatieformulier. En ook niet in een groepsgesprek waarin jij als professional de vragen stelt.
De meest verrassende en eerlijke inzichten krijg je als je jongeren zélf laat onderzoeken. Als je ze andere jongeren laat bevragen, op hun eigen manier, op hun eigen plek. En dan gebeurt er iets bijzonders: je hoort verhalen die jij nooit had kunnen ophalen. Omdat jongeren onder elkaar andere dingen delen. Omdat ze dezelfde taal spreken. Omdat er vertrouwen is.
Ik zie het keer op keer: als je jongeren inzet als onderzoeker, krijg je geen gladgestreken rapporttaal. Je krijgt rauwe verhalen, creatieve antwoorden en inzichten waar je als organisatie echt iets aan hebt.
Jongeren betrekken bij onderzoek: niet over hen, maar door hen
Veel organisaties willen jongerenparticipatie versterken. Maar als het gaat om onderzoek of evaluatie, blijven jongeren vaak buiten beeld. Terwijl zij zélf precies weten wat er speelt in hun wereld. Door jongeren actief te betrekken als onderzoeker:
- vergroot je hun eigenaarschap
- haal je verhalen op die anders onzichtbaar blijven
- en bouw je aan een cultuur waarin jongeren zich gehoord voelen
Hoe zet je jongeren in als onderzoeker? Begin bij de bedoeling
Laat je niet gek maken door ingewikkelde methodieken. Jongerenonderzoek hoeft niet academisch te zijn. Wat je nodig hebt, is een nieuwsgierige onderzoeksvraag, jongeren die willen meedoen, en een setting waarin ze op hun eigen manier gesprekken kunnen voeren. Stel dus eerst de juiste vraag. Wat wil je echt weten van jongeren? Formuleer dat helder én in gewone-mensentaal. Geen jargon, geen beleidsformuleringen, maar een vraag die jongeren begrijpen én graag willen beantwoorden. Denk aan:
- Waarom haken jongeren soms af bij hulpverlening?
- Wat maakt dat jongeren zich thuis voelen op school?
- Wat missen jongeren in hun buurt?
Zoek de juiste jongeren en geef ze eigenaarschap
Jongeren betrekken bij onderzoek betekent ook: ze serieus nemen. Dat begint al bij de werving. Geef duidelijk aan wat het project inhoudt, wat het van ze vraagt en wat ze ervoor terugkrijgen (denk aan een vergoeding, ervaring, impact). Kies vervolgens bewust wie je meeneemt in je onderzoeksteam. Zorg voor diversiteit in achtergrond, opleiding en netwerk. Je hebt geen ‘vertegenwoordiging van alle jongeren’ nodig, maar wel een groep die breed genoeg kijkt en elkaar aanvult. Vier tot tien jongeren is vaak ideaal: klein genoeg om overzicht te houden, groot genoeg voor rijkdom in perspectief.
Van voorbereiding tot veldwerk: hou het laagdrempelig en creatief
Jongeren onderzoek laten doen vraagt om goede voorbereiding, maar geen overorganisatie. Een praatplaat doet wonderen. Met simpele, visuele vragen kun je het ijs breken, stiltes opvullen en het gesprek luchtig houden. Combineer dat met creatieve werkvormen zoals:
- “Plak een emoji bij hoe jij je hier meestal bij voelt”
- “Kies je top 3 uit dit rijtje en leg uit waarom”
- “Zet een wasknijper op de uitspraak die jij het meest herkent”
Je hoeft niet overal bij te zijn. Sterker nog, laat los. Start een groepschat, blijf op afstand beschikbaar, maar geef jongeren de ruimte om het op hún manier te doen.
Jongerenonderzoek afronden? Laat zien wat hun input waard is
Wat jongeren vertellen, moet landen. Dus geef het terug. Plan een eindsessie waarin zij delen wat ze hebben opgehaald. Niet in de vorm van een PowerPoint, maar in gesprek. Wat viel op? Wat raakte hen? Welke patronen zagen ze? En daarna: laat zien wat je doet met hun input. Geef een update, deel resultaten, benoem het effect. Sluit het project zorgvuldig af, inclusief een bedankje of vergoeding. Zo voelt het niet als ‘klusje’, maar als waardevolle bijdrage.
Wat levert jongeren als onderzoeker inzetten op?
Meer dan je denkt! Door jongeren zelf het veld in te sturen:
- kom je dichter bij de leefwereld van jongeren
- krijg je input waar je beleid of projecten écht op kunt bouwen
- geef je jongeren het gevoel dat ze ertoe doen
- én bouw je aan duurzame jongerenparticipatie in je organisatie
Wil je aan de slag met jongeren als onderzoeker?
Ik heb een praktisch stappenplan gemaakt waarin alles overzichtelijk staat: van de voorbereiding tot de afronding. Vol met tips, voorbeeldvragen, creatieve tools en valkuilen om te vermijden.
