Je plant een sessie met jongeren. Je weet wat je wilt bespreken. De vragen liggen klaar. Maar dan gebeurt het: je start met een kringgesprek en vraagt heel open: “Wat vinden jullie hiervan?” Stilte. Blikken naar beneden. Eén jongen die iets mompelt. En jij denkt: hier móet meer in zitten. En dat klopt. Jongeren hebben iets nodig om op aan te gaan. Iets wat prikkelt, aan het lachen maakt, of nét even anders is dan wat ze gewend zijn. Dan komt het gesprek op gang. Dan worden ze actief. En dan krijg jij de input die je zoekt. Daarom werk ik al jaren met creatieve werkvormen voor jongeren. Het zijn ijsbrekers, speelse opdrachten en verrassende invalshoeken. In dit artikel deel ik hoe je je sessie opbouwt en welke werkvormen daar perfect bij passen.
Creatieve werkvormen voor jongeren: waarom het werkt
Jongerenparticipatie vraagt om ruimte maken voor spel, eigen inbreng en associatief denken. Want jongeren zijn niet gewend om in beleidsvragen te denken, maar wél om te reageren op situaties, beelden of humor. Een creatieve werkvorm helpt om:
- spanning te verlagen aan het begin van een sessie
- input los te wrikken
- de sessie doelgericht te maken
- jongeren op verschillende manieren mee te laten doen (denken, tekenen, spelen, bewegen)
- de sfeer losser te maken
Het gaat dus niet om ‘iets leuks doen in een verder serieuze sessie’, maar om slim werken mét plezier.
Werkvormen om je sessie met jongeren goed te starten
De start van een sessie is bepalend. Als de toon meteen goed is, kun je daarna veel makkelijker verdiepen. Deze drie werkvormen helpen om jongeren op hun gemak te stellen, te laten lachen en alvast iets van zichzelf te delen.
- Over de streep
Leg een lijn op de grond en lees stellingen voor. Jongeren stappen over de lijn als de stelling voor hen klopt. Begin luchtig (“Ik ontbijt nooit”), eindig met een inhoudelijke stelling over het onderwerp van de dag. Resultaat: beweging, gesprek én directe herkenning. - Twee waarheden, één leugen
Iedereen noemt twee waarheden en één leugen over zichzelf. De rest raadt wat niet klopt. Je leert elkaar kennen en het brengt meteen een lollige sfeer. Deze werkvorm werkt perfect bij nieuwe groepen. - Elkaar voorstellen aan de hand van aannames
Laat jongeren raden wie iemand is of wat diegene doet. Daarna check je samen wat klopt. Een fijne manier om te praten over vooroordelen, beeldvorming en hoe snel we oordelen. Extra tip: laat professionals ook zeggen wat zij denken over jongeren!
Werkvormen om jongeren te betrekken in het midden van je sessie
Zodra de groep op gang is, wil je verdiepen. Maar ook dan helpt het als je jongeren de ruimte geeft om op hun eigen manier mee te denken. Deze werkvormen stimuleren dialoog, keuzes maken en perspectieven uitwisselen.
- Ranking
Leg thema’s of ideeën op tafel en laat jongeren ze rangschikken op prioriteit of impact. Door daarna met elkaar in gesprek te gaan over de keuzes, ontstaan waardevolle inzichten en confrontaties met elkaars perspectieven. - Jenga met vragen
Een Jenga-spel, maar dan met nummers op de blokjes. Op tafel ligt een vragenlijst: trek je blokje 8, dan beantwoord je vraag 8. Simpel op te zetten, goed herbruikbaar en makkelijk aan te passen op je thema. - Rollenspel
Geef jongeren een herkenbare casus (bijv. “Je ziet iemand afval op de grond gooien”) en verdeel de rollen: leerling, ouder, docent. Speel de situatie uit en bespreek daarna wat opviel. Een krachtige manier om jongeren te laten oefenen met perspectiefwisseling.
Werksessie afronden met aandacht en energie
De afronding van een sessie wordt vaak onderschat. Terwijl dat hét moment is om te laten bezinken wat er besproken is en jongeren eigenaarschap te geven over wat ze meenemen. Kies een creatieve afronding waarin gevoel, reflectie en energie samenkomen.
- Emoticons kiezen
Leg uitgeprinte emoticons op de grond: blij, boos, verward, moe, enthousiast. Laat jongeren bij een gezicht staan dat past bij hun gevoel na afloop. Simpel, maar je hoort precies hoe iemand erbij zit. - Het Red Bull-rondje
Geef een blikje Red Bull door. Degene die het vasthoudt, deelt: “Wat gaf mij vandaag energie?” Daarna gaat het blikje door. Deze werkvorm voor jongeren is snel, luchtig én betekenisvol. - De lucifer
Steek een lucifer aan. Zolang hij brandt, mag iemand iets delen: “Welk vuurtje is bij jou aangegaan vandaag?” De steeds korter wordende lucifer zorgt voor bondige reacties én gegrinnik.
Zelf aan de slag? Download de creatieve werkvormenkaart
Ik bundelde 9 bewezen werkvormen (van kennismaking tot afronding) in een overzichtelijke werkvormenkaart. Voor elke sessie met jongeren, of je nu beleid bespreekt, een campagne ontwikkelt of input verzamelt. Download de werkvormenkaart via onderstaande button. Of plan een kennismaking met mij. Dan kijken we samen hoe jij jongeren actiever en creatiever kunt betrekken bij jouw project of organisatie.
