Jongerenparticipatie is geen project op zich. Het is een manier van werken en van kijken. Maar voordat je jongeren actief betrekt bij beleid, helpt het om eerst stil te staan bij je eigen aannames, drempels en doelen.
In deze blog deel ik zes thema’s die ik vaak gebruik bij sessies of vergaderingen over jongerenparticipatie. Het zijn scherpe vragen, eerlijke inzichten én concrete handvatten om een eerste stap te zetten. Of je nu werkt bij een gemeente, school, welzijnsorganisatie of denktank: dit is waar je begint.
- Waarom willen we jongeren betrekken bij beleid of projecten?
Jongeren betrekken bij beleid begint bij een simpele, maar grote vraag: waarom willen we dit eigenlijk? Is het omdat het moet? Omdat je hoopt dat jongeren met frisse ideeën komen? Of omdat je gelooft dat beleid sterker wordt als je het samen maakt? Sta even stil bij wat jongerenparticipatie jullie op kan leveren. Maar kijk ook de andere kant op: wat hebben jongeren aan meedenken of meedoen? Wat bied je terug? Die balans is belangrijk. Niet alleen voor je eigen verhaal, maar ook voor de geloofwaardigheid van je uitnodiging straks.
- Hoe goed zijn we nu al bezig met jongerenparticipatie?
Voordat je plannen maakt, is het slim om te kijken naar wat er al gebeurt. Zijn er al jongeren betrokken bij jullie werk of beleid? Leidt dat tot iets waardevols? Of blijft het nu vooral bij goede bedoelingen? Misschien is er wél een jongerenraad, maar weet niemand goed wat ermee gebeurt. Of zijn er losse gesprekken geweest, zonder vervolg. Deze fase draait om eerlijkheid. Wat gaat er goed? Wat kan beter? En wat zouden jongeren zelf zeggen over hoe ze nu wel of niet worden betrokken?
- Welke jongeren willen we betrekken en wie vergeten we?
Jongeren zijn geen doelgroep. Ze zijn divers in leeftijd, opleidingsniveau, achtergrond, interesses en energie. En tóch blijkt in de praktijk dat veel organisaties steeds dezelfde jongeren weten te vinden: vaak mondige studenten met affiniteit voor beleid. Denk eens na:
– Wie wil je eigenlijk betrekken?
– Welke groep zie je snel over het hoofd?
– En welke jongeren lijken je lastig te bereiken?
Jongeren betrekken bij beleid vraagt dat je hierin bewust kiest. Anders doe je het onbewust voor ‘de makkelijkste jongeren’.
- Wat houdt ons tegen om jongeren écht te betrekken?
Jongerenparticipatie opzetten klinkt goed, tot je tegen de praktijk aanloopt. Tijd, geld, weerstand, onduidelijkheid, verantwoordelijkheden: het zijn allemaal legitieme obstakels. Maar: ze mogen niet onbesproken blijven. Sta stil bij de beren op jullie weg:
– Waar zit de koudwatervrees?
– Welke aannames spelen onder collega’s?
– Wat durven we (nog) niet los te laten?
Als je dat helder hebt, kun je beter inschatten wat er nodig is aan kennis én lef.
- Wat zijn goede voorbeelden van jongerenparticipatie die bij ons passen?
Steeds meer organisaties experimenteren met vormen van jongerenparticipatie. Sommige laten jongeren meedenken in panels of focusgroepen. Anderen kiezen voor meedoen in co-creatieprojecten. En steeds vaker krijgen jongeren ook een rol als medebeslisser, bijvoorbeeld in adviesraden. Vraag je af:
– Wat past bij jullie organisatie?
– Wat spreekt je aan in wat anderen doen?
– En wat past juist níet?
Laat je inspireren, maar kopieer niet blind. De beste vorm van jongerenparticipatie sluit aan bij je doel, je cultuur én de jongeren zelf.
- Hoe zetten we de eerste stap naar jongerenparticipatie in onze organisatie?
Tot slot: blijven we praten, of gaan we iets doen? Een eerste stap hoeft niet groot te zijn. Misschien is het een gesprek plannen met een jongere. Of een collega die enthousiast is uitnodigen voor een brainstorm. Misschien is het een wild idee serieus nemen en kijken hoe je het tóch werkend krijgt. Wat je ook kiest: leg het vast. Maak iemand verantwoordelijk. En check over een maand of het is gelukt.
Handige tool voor je eerste vergadering over jongerenparticipatie
Deze zes vragen helpen je om jongerenparticipatie bewust, concreet en realistisch aan te pakken. Het is een werkwijze die wérkt omdat je hem samen draagt. Wil je hiermee direct aan de slag in je team? Dan heb ik een handige vergadertool gemaakt waarin deze thema’s zijn uitgewerkt tot gespreksvragen. Alles overzichtelijk op twee A4’tjes: perfect voor je eerste vergadering over jongerenparticipatie.
